Son Güncelleme: Eylül 2026
Sigorta Zeyilnamesi Nedir? Hangi Değişikliklerde Düzenlenir?
Zeyilname, sigorta poliçesi düzenlendikten sonra sözleşme süresi içinde yapılan değişikliği, eklemeyi veya düzeltmeyi gösteren ve poliçenin ayrılmaz parçası sayılan ek belgedir. Adres değişikliği, yeni teminat eklenmesi, sigorta bedelinin artırılması, kişi veya araç bilgisinin düzeltilmesi ya da poliçenin sona erdirilmesi bu belgeyle kayda geçer.
Her değişiklik primi etkilemez: bazı değişiklikler ek prim doğurur, bazıları prim iadesi sağlar, bazıları ise yalnızca bilgiyi günceller. Değişikliğin hangi tarihten itibaren geçerli olduğu, prim farkının nasıl hesaplandığı ve teminat satırlarının yeni hâli ek belgede yazılıdır. Bu nedenle değişiklik belgesi, en az poliçenin kendisi kadar dikkatle okunması gereken bir belgedir.
📑 Poliçe Değişikliğinde Öne Çıkan Kurallar
- Değişiklik belgesi yeni poliçe değildir; mevcut sözleşmeye eklenir ve onunla birlikte geçerlidir.
- Ek belgede teklifnameden farklı olan ve sigortalı aleyhine öngörülen hükümler geçersizdir.
- Rizikoyu ağırlaştıran değişiklik derhâl, sigorta ettirenin bilgisi dışında olmuşsa öğrenildiği tarihten itibaren en geç on gün içinde bildirilir.
- Sigortacı riziko ağırlaşmasını öğrendiği tarihten itibaren bir ay içinde fesih veya prim farkı isteyebilir.
- Sigorta edilen menfaatin sahibi değişirse, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer.
📋 İçindekiler
Zeyilname Nedir?
Zeyilname, sigorta sözleşmesinin kurulmasından sonra taraflarca kararlaştırılan değişikliği yazılı hâle getiren ek belgedir. Poliçe numarası aynı kalır; değişiklik belgede belirtilen yürürlük tarihinden itibaren poliçenin bir parçası olarak uygulanır. Kelime, “ek” anlamına gelen zeyl kökünden gelir ve sigortacılıkta yerleşik bir terimdir.
Bu belgenin hukuki dayanağı, sigorta sözleşmesini düzenleyen 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun sigorta hukuku hükümleridir. Kanun, poliçe ile değişiklik belgesini birlikte anar ve ikisinin içeriğinin teklifnameyle (sigorta ettirenin başvuru sırasında verdiği beyan ve talep formu) uyumlu olmasını arar. Bu düzenleme 2026 yılı itibarıyla yürürlüktedir.
| Belge | İşlevi | Ne zaman düzenlenir? |
|---|---|---|
| Teklifname | Sigorta ettirenin talebini ve beyanlarını içerir | Sözleşme kurulmadan önce |
| Poliçe | Sözleşmenin tarafları, teminatları, genel ve özel şartlarını gösterir | Sözleşme kurulduğunda |
| Zeyilname (ek belge) | Poliçede sonradan yapılan değişikliği, eklemeyi veya iptali belgeler | Sözleşme süresi içinde, her değişiklikte |
Hangi Değişikliklerde Zeyilname Düzenlenir?
Ek belge; sigortalının veya sigorta konusunun bilgisi, teminat kapsamı, sigorta bedeli, adres, lehtar ya da poliçenin süresi değiştiğinde düzenlenir. Değişikliğin türü, primin artıp artmayacağını ve yeni koşulların hangi tarihten itibaren geçerli olacağını belirler.
| Değişiklik türü | Örnek | Prim üzerindeki genel etkisi |
|---|---|---|
| Bilgi düzeltme | Ad-soyad, T.C. kimlik numarası, iletişim bilgisi, plaka hatası | Genellikle değişmez |
| Adres değişikliği | Sigortalı konutun veya işyerinin başka bir adrese taşınması | Yeni adresin risk durumuna göre değişebilir |
| Teminat ekleme | Ek teminat eklenmesi, limitin yükseltilmesi | Genellikle ek prim doğar |
| Teminat çıkarma | Bir ek teminatın poliçeden çıkarılması | Kalan süre için prim iadesi söz konusu olabilir |
| Sigorta bedeli değişikliği | Eşya veya bina bedelinin güncel değere çekilmesi | Artırımda ek prim, azaltımda iade olabilir |
| Lehtar/dain-i mürtehin değişikliği | Kredi kapanınca bankanın poliçeden çıkarılması | Genellikle değişmez |
| İptal | Satış, sözleşmenin sona erdirilmesi | Kullanılmayan süre için prim iadesi değerlendirilir |
Tablodaki etkiler genel eğilimi gösterir; kesin sonucu branşın genel şartları ve poliçedeki özel şartlar belirler. Dain-i mürtehin, sigorta tazminatında öncelikli hak sahibi olarak poliçeye yazılan kredi veren kurumdur ve kredi kapandığında poliçeden çıkarılır.
Değişiklikte Ek Prim ve Prim İadesi Nasıl Oluşur?
Ek prim, poliçeye yapılan değişiklik sigortacının üstlendiği riski artırdığında doğar; prim iadesi ise risk veya süre azaldığında kalan döneme düşen primin geri verilmesidir. Ek belgede hesaplanan fark, değişikliğin yürürlük tarihinden poliçe bitişine kadar kalan süre esas alınarak gösterilir.
Teminat eklemek, limiti yükseltmek veya sigorta bedelini artırmak ek prim gerektirir. Teminat çıkarılması, bedelin düşürülmesi veya poliçenin süre bitmeden sona erdirilmesi ise poliçe koşullarına bağlı olarak prim iadesine yol açabilir. Hasar ödemesi yapılmış poliçelerde iade hesabı ayrıca değerlendirilir.
Sigorta bedeli yanlış belirlenmişse
Sigorta bedeli, sigorta edilen menfaatin değerinin üstündeyse aşan kısım geçersizdir; sigorta bedeli ve prim buna göre indirilir, fazla tahsil edilen prim geri verilir. Buna aşkın sigorta denir ve düzeltmesi poliçe değişikliğiyle yapılır.
Tersi durumda, yani sigorta bedeli gerçek değerin altında kalmışsa eksik sigorta oluşur. Kısmi bir hasarda sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı kadar tazminat öder. Enflasyon veya yeni eşya alımıyla değer arttığında bedelin güncellenmesi bu oransal kesintinin önüne geçer.
Genel şartlar değiştiğinde
Kanunlarda aksine hüküm yoksa, genel şartlarda sigortalı lehine yapılan bir değişiklik mevcut poliçelere hemen ve doğrudan uygulanır. Bu değişiklik ek prim gerektiriyorsa sigortacı değişiklikten itibaren sekiz gün içinde prim farkı isteyebilir; fark sekiz gün içinde kabul edilmezse sözleşme eski genel şartlarla devam eder.
Riziko Ağırlaşmasında Bildirim Süresi
Rizikoyu ağırlaştıran bir değişiklik, sigorta ettiren tarafından derhâl sigortacıya bildirilir. Değişiklik sigorta ettirenin bilgisi dışında gerçekleşmişse bildirim, öğrenildiği tarihten itibaren en geç on gün içinde yapılır. Riziko, poliçenin güvence altına aldığı olayın gerçekleşme ihtimalidir; örneğin konutun işyerine dönüştürülmesi bu ihtimali değiştirebilir.
| Aşama | Süre | Sonuç |
|---|---|---|
| Sigorta ettirenin bildirimi | Derhâl; bilgisi dışındaysa öğrenmeden itibaren en geç 10 gün | Değişiklik poliçeye işlenir |
| Sigortacının kararı | Durumu öğrendiği tarihten itibaren 1 ay | Sözleşmeyi feshedebilir veya prim farkı isteyebilir |
| Prim farkının kabulü | Talepten itibaren 10 gün | Kabul edilmezse sözleşme feshedilmiş sayılır |
Değişiklikten önceki duruma dönülürse sigortacı fesih hakkını kullanamaz; süresinde kullanılmayan fesih ve prim farkı isteme hakkı da düşer. Bildirim yapılmadan hasar gerçekleşir ve ihmal saptanırsa, ihlal tazminata etki edecek nitelikteyse ihmalin derecesine göre tazminattan indirim yapılır. Süreler 2026 yılı itibarıyla yürürlükteki Türk Ticaret Kanunu hükümlerine dayanır.
Poliçe Değişikliğinin Sınırları: Hangi Durumlar Bu Yolla Çözülmez?
Ek belge poliçede değişiklik yapmanın aracıdır, ancak her sorunu çözmez. Üç durum özellikle sınır çizer: teklifnameyle çelişen aleyhe hükümler, sigorta edilen menfaatin sahibinin değişmesi ve sigorta ettirenin talebi dışında kalan değişiklikler.
- Aleyhe hükümler: Poliçenin veya ek belgenin içeriği teklifnameden ya da kararlaştırılan hükümlerden farklıysa, bu belgelerde yer alan ve sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın aleyhine olan farklı hükümler geçersizdir.
- Malik değişimi: Sigorta edilen menfaatin sahibi değiştiğinde, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer; satışta poliçe çoğu zaman yeni malike aktarılmaz.
- Hasar sonrası değişiklik: Değişiklik, yürürlük tarihinden sonraki dönem için hüküm doğurur; bu tarihten önce gerçekleşmiş bir hasar genellikle sonradan eklenen teminatın kapsamına girmez.
Kişiye bağlı branşlarda devir beklentisi ve alacak temliki gibi ayrımlar ikinci el poliçe devri konusunun parçasıdır. Poliçe değişikliği açısından bilinmesi gereken, malik değişiminin, aksine sözleşme yoksa mevcut sözleşmeyi sonlandırdığı ve yeni malikin kendi sözleşmesini kurduğudur.
Değişiklik Belgesinde Kontrol Edilecekler
Değişiklik talep edilmeden önce ve belge teslim alındıktan sonra birkaç satırın kontrol edilmesi, sonradan doğabilecek teminat açığını önler. Verdiğiniz talep ile belgedeki ifadenin birebir örtüşmesi, aleyhe hükümlere karşı en pratik güvencedir.
- Yürürlük tarihi. Değişikliğin hangi gün ve saatten itibaren geçerli olduğu yazılı olmalıdır.
- Prim farkı. Ek prim veya iade tutarının ve hesaplandığı kalan sürenin gösterilmesi gerekir.
- Teminat ve limit satırları. Eklenen ya da çıkarılan teminatın adı ve limiti talebinizle aynı olmalıdır.
- Muafiyet ve özel şartlar. Değişiklikle birlikte yeni bir muafiyet veya özel şart eklenip eklenmediğine bakılır.
- Teklifnameyle uyum. Belgedeki ifade, talebinizde ve teklifnamede yazanla çelişmemelidir.
Teminat değişikliğiyle birlikte gelen muafiyet satırı, hasarda sigortalının üstleneceği kısmı belirlediği için ayrıca okunur. Ek belgede fark edilen bir uyumsuzluk, belge teslim alındıktan hemen sonra yazılı olarak bildirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Zeyilname için yeni poliçe mi düzenlenir?
Hayır, mevcut poliçeye eklenen ve onun ayrılmaz parçası sayılan bir değişiklik belgesidir. Poliçe numarası ve sözleşme devam eder, yalnızca değişen bilgi, teminat veya bedel belgede gösterilen yürürlük tarihinden itibaren geçerli olur. Belge, poliçeyle birlikte saklanır ve hasar anında iki belge birlikte değerlendirilir.
Adres değişikliği zeyilname gerektirir mi?
Sigorta konusu yeri veya iletişim adresini etkileyen bir taşınma, poliçedeki bilginin güncellenmesi için ek belge düzenlenmesini gerektirir. Konut ve işyeri poliçelerinde adres, rizikonun bulunduğu yeri tanımladığı için yeni adres risk değerlendirmesini ve primi etkileyebilir; yalnızca iletişim bilgisi değişiyorsa prim genellikle değişmez.
Poliçe değişikliğinde ek prim çıkarsa ödemek zorunda mıyım?
Ek prim, talep edilen değişikliğin karşılığıdır; değişikliği istemekten vazgeçildiğinde poliçe eski koşullarla sürer. Riziko ağırlaşmasında durum farklıdır: sigortacının istediği prim farkı on gün içinde kabul edilmezse sözleşme feshedilmiş sayılır. Genel şartların lehe değişmesinde ise fark sekiz gün içinde kabul edilmezse sözleşme eski genel şartlarla devam eder.
Evimi veya aracımı satınca poliçe ne olur?
Sigorta edilen menfaatin sahibi değiştiğinde, aksine sözleşme yoksa sigorta ilişkisi sona erer. Bu nedenle satışta çoğu zaman poliçe yeni malike ek belgeyle aktarılmaz; poliçe sona erdirilir, kullanılmayan süre için prim iadesi değerlendirilir ve yeni malik kendi poliçesini yaptırır. Poliçede aksine bir hüküm varsa devir mümkün olabilir; bu durum genel ve özel şartlardan kontrol edilir.
Zeyilnamede aleyhime bir madde varsa ne olur?
Poliçenin veya ek belgenin içeriği teklifnameden ya da kararlaştırılan hükümlerden farklıysa, bu belgelerde yer alan ve sigorta ettirenin, sigortalının veya lehtarın aleyhine olan farklı hükümler geçersizdir. Belge teslim alındığında teklif ve talep edilen değişiklikle karşılaştırılması bu nedenle önemlidir. Fark edilen uyumsuzluk, belge teslim alındıktan sonra gecikmeden yazılı olarak bildirilir.
Sonuç
Zeyilname, sigorta süresi içinde poliçede yapılan her değişikliği resmi olarak kayda geçiren ve poliçenin ayrılmaz parçası sayılan ek belgedir. Adres, teminat, sigorta bedeli veya kişi bilgisi değiştiğinde düzenlenir; değişikliğin yönüne göre ek prim, prim iadesi ya da yalnızca bilgi güncellemesi doğar. Rizikoyu ağırlaştıran değişiklikler en geç on gün içinde bildirilir, sigortalı menfaatin sahibi değiştiğinde ise poliçe çoğu durumda bu yolla devam etmez.
Araç bilgisi, teminat veya sigorta bedeli değişikliği gereken durumlarda kasko sigortası gibi poliçelerde değişiklik ek belgeyle, yenileme döneminde ise yeni poliçeyle yapılır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki, mali veya sigorta tavsiyesi niteliği taşımaz. Poliçe koşulları ve genel şartlar ürüne ve sigorta şirketine göre değişebilir. Güncel ve detaylı bilgi için Sigortambudur’a başvurulması önerilir. İçerik, yayın tarihi itibarıyla geçerli mevzuata uygun olarak hazırlanmıştır.
